توسعه تجارت اجتماعی با شکلگیری اکوسیستمی از خدمات متنوع / بخش بزرگی از تجارت اجتماعی از آمار رسمی جا مانده است
به گزارش خبرنگار عصربانک، نخستین رویداد «کیوتاک» با محوریت تجارت اجتماعی و شبکه بانکی، به همت بانک قرضالحسنه مهر ایران و با حضور مدیران بانکی، فعالان فینتک، استارتآپها و متخصصان اقتصاد دیجیتال برگزار شد. هدف این رویداد بررسی راهکارهای نوین بانکی برای توسعه تجارت اجتماعی و پاسخ به نیازهای نزدیک به ۷۰۰ هزار کسبوکار فعال در این حوزه بود.
در این نشست که پنجشنبه ۲۵ تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، سخنرانان و اعضای پنل از زوایای مختلف به ظرفیتها و چالشهای تجارت اجتماعی پرداختند؛ از نقش داده در اعتبارسنجی و تأمین مالی کسبوکارهای کوچک گرفته تا آینده خدمات مالی در شبکههای اجتماعی، چالشهای رگولاتوری، نظام مالیاتی، اعتماد کاربران و تجربه یکپارچه خرید.
خدمات مالی باید به قلب تجارت برود
محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو، در سخنرانی با موضوع تجربه علمی در استفاده از ابزارهای پرداخت،با تأکید بر اینکه پرداخت بهتنهایی دیگر مزیت رقابتی محسوب نمیشود، گفت: آینده خدمات مالی در دل تجارت شکل میگیرد و بانکها باید از نقش صرفاً پرداختکننده عبور کنند.
او با اشاره به تجربه اجرای پروژههای تأمین مالی زنجیره تأمین، توضیح داد: کنار هم قرار گرفتن جریان داده، کالا و پول، امکان ارائه اعتبار هوشمند، سرمایه در گردش و خدمات مالی متناسب با رفتار واقعی کسبوکارها را فراهم میکند.
مظاهری همچنین با اشاره به سهم بالای کسبوکارهای کوچک در اشتغال کشور، مهمترین مانع رشد آنها را دشواری دسترسی به اعتبار دانست و گفت: دادههای حاصل از فعالیت این کسبوکارها میتواند مبنای اعتبارسنجی و ارائه تسهیلات قرار گیرد؛ بدون آنکه بانک ناچار باشد منابع سنگینی در ابتدای کار تزریق کند.
تجارت اجتماعی، خدمات مالی را بازتعریف کرده است
در ادامه، خانم حبیبی، مشاور اداره کل پژوهش و نوآوری بانک، درباره درسهایی از جهان برای جهش تجارت اجتماعی در ایران سخت گفت:
او با ارائه تصویری از اکوسیستم تجارت اجتماعی، توضیح داد: خدمات مالی دیگر یک خدمت جانبی نیست، بلکه بخشی از تجربه خرید کاربران شده است.
حبیبی با اشاره به نمونههای جهانی تأکید کرد: پلتفرمهای موفق، پرداخت، کیف پول، اعتبار، سرمایهگذاری، بیمه و برنامههای وفاداری را در همان محیط خرید در اختیار کاربران قرار میدهند و دیگر نیازی به خروج از پلتفرم برای انجام عملیات مالی وجود ندارد.
وی افزود: ایران تقریباً تمام بازیگران این اکوسیستم را در اختیار دارد؛ اما هنوز راهکارهای یکپارچهای که بتواند پرداخت، اعتبار، سرمایه در گردش و مدیریت مالی فروشندگان را کنار هم قرار دهد، شکل نگرفته است.
حبیبی همچنین اعتباردهی مبتنی بر دادههای فروش، طراحی کیف پول ویژه فروشندگان، ارائه خدمات مالی به تولیدکنندگان محتوا و توسعه مدل خرید گروهی را از مهمترین فرصتهای پیشروی بانکها در تجارت اجتماعی عنوان کرد.
بانکداری اجتماعی، پارادایم جدید بانکهاست
در ادامه محمد توسلی، عضو هیئتمدیره بانک قرضالحسنه مهر ایران، در سخنان خود با اشاره به تغییر رفتار کاربران در فضای دیجیتال، گفت: بانکداری سنتی دیگر پاسخگوی نیاز نسل جدید نیست و بانکها باید خود را با زیست دیجیتال کاربران تطبیق دهند.
توسلی با بیان اینکه کاربران روزانه چندین ساعت در شبکههای اجتماعی حضور دارند، افزود: بانکداری اجتماعی به معنای حضور مؤثر خدمات بانکی در همین زیستبوم است؛ جایی که تجربه مشتری، داده، بانکداری باز، APIها و همکاری میان بازیگران مختلف، اهمیت بیشتری از ارائه خدمات سنتی پیدا میکند.
توسلی همچنین تصریح کرد: شکلگیری اکوسیستمهای دیجیتال و همگرایی میان بانکها، فینتکها و پلتفرمها، مسیر اجتنابناپذیر آینده صنعت مالی است و بانکها باید از نگاه محصولمحور به سمت خلق تجربه حرکت کنند.
تجارت اجتماعی بدون اعتماد و شفافیت رشد نمیکند
در پنل تخصصی این رویداد، یوسف پناهی، مدیرعامل شرکت دادهپردازی معتمد تیس، یکی از مهمترین دغدغههای کسبوکارهای فعال در تجارت اجتماعی را ابهام در قوانین مالیاتی و نبود سواد مالی دانست.
او گفت بسیاری از فروشندگان نمیدانند درآمد مشمول مالیات چگونه محاسبه میشود، چه تفاوتی میان حساب شخصی و تجاری وجود دارد و چگونه باید فعالیت خود را بهصورت شفاف ثبت کنند؛ موضوعی که آنها را ناخواسته در معرض ریسکهای قانونی قرار میدهد.
پناهی همچنین بحران اعتماد را یکی دیگر از چالشهای تجارت اجتماعی عنوان کرد و افزود ایجاد سازوکارهای احراز هویت، اعتبارسنجی و اتصال اطلاعات مالی و مالیاتی میتواند اعتماد میان خریدار و فروشنده را افزایش دهد.
بخش بزرگی از تجارت اجتماعی هنوز در آمار رسمی دیده نمیشود
علی امیری، بنیانگذار زرینپال، با اشاره به رشد خریدوفروش در شبکههای اجتماعی، گفت: بخش قابل توجهی از تجارت اجتماعی کشور هنوز خارج از آمارهای رسمی قرار دارد؛ زیرا بسیاری از پرداختها همچنان از طریق کارتبهکارت انجام میشود.
امیری اضافه کرد: اتصال نظام مالیاتی به ابزار پرداخت، به جای حساب بانکی، باعث شده بخشی از فعالان اقتصادی به سمت روشهای غیرشفاف حرکت کنند.
وی همچنین تأکید کرد: صنعت پرداخت همچنان با نبود چشمانداز مشخص مواجه است و فعالان این حوزه نمیدانند در سالهای آینده معماری شبکه پرداخت کشور به چه سمتی حرکت خواهد کرد.
بنیانگذار زرینپال خاطرنشان کرد: پرداخت دیگر مزیت رقابتی محسوب نمیشود و رقابت اصلی بر سر خلق تجربهای متفاوت برای کاربران و ارائه خدمات مالی در دل پلتفرمهاست.
پیامرسانها میتوانند به بستر خدمات مالی تبدیل شوند
در ادامه پنل، کاظم کیال، مدیرعامل پیامرسان «بله»، با اشاره به ظرفیت بالای پیامرسانهای داخلی برای توسعه تجارت اجتماعی، اعلام کرد: روزانه حدود ۴۰۰ میلیون پیام در این پیامرسان جابهجا میشود و دهها هزار فروشگاه فعال از این بستر استفاده میکنند.
کیال توضیح داد: تجربه پرداخت باید در همان محیط گفتوگو شکل بگیرد و کاربران برای انتقال پول یا خرید، مجبور به خروج از پیامرسان نباشند.
وی همچنین از توسعه پلتفرم «بازو» بهعنوان بستری برای اتصال کسبوکارها و ارائهدهندگان خدمات مختلف خبر داد و گفت: پیامرسانها نباید خودشان همه خدمات مالی را ارائه کنند، بلکه باید زیرساختی فراهم کنند تا بانکها، فینتکها و شرکتهای پرداخت بتوانند خدمات خود را بهصورت یکپارچه در اختیار کاربران قرار دهند.
داده؛ حلقه مفقوده تجارت اجتماعی
در ادامه، فدایی، معاون بازرگانی اسنپپی، با اشاره به تحول تجارت الکترونیکی طی دو دهه گذشته، گفت: امروز میان تجارت الکترونیکی کلاسیک و تجارت اجتماعی تفاوت محسوسی شکل گرفته و رفتار خریداران و فروشندگان در این دو فضا متفاوت است.
فدایی توضیح داد: بسیاری از فروشندگان فعال در شبکههای اجتماعی، کسبوکارهای کوچک و خانگی هستند که تمایلی به استفاده از پنلهای پیچیده مدیریتی ندارند و ترجیح میدهند همه فرآیند فروش را در همان محیط گفتوگو انجام دهند.
معاون بازرگانی اسنپپی توضیح داد: چالش اصلی این است که این گروه از فروشندگان، دادههای ساختاریافتهای تولید نمیکنند؛ در حالی که اگر پلتفرمها بتوانند بدون پیچیده کردن تجربه کاربری، دادههای موردنیاز را جمعآوری کنند، زمینه برای ارائه اعتبار، تحلیل کسبوکار، خدمات مالی و سایر سرویسهای ارزشافزوده فراهم خواهد شد.
او افزود پلتفرمها علاوه بر ارائه خدمات پرداخت، باید نقش فعالتری در حاکمیت داده و توانمندسازی کسبوکارهای کوچک ایفا کنند.
آینده تجارت اجتماعی، در همگرایی بانکها و پلتفرمها
آنچه از مجموع سخنان مدیران بانکی، فعالان فینتک و مدیران پلتفرمهای دیجیتال در نخستین رویداد کیوتاک برمیآید، این است که تجارت اجتماعی دیگر فقط به فروش در شبکههای اجتماعی محدود نیست و به سمت شکلگیری اکوسیستمی حرکت میکند که در آن پرداخت، اعتبار، سرمایهگذاری، اعتماد، احراز هویت و تحلیل داده، همگی در قالب یک تجربه یکپارچه به کاربران ارائه میشود.
شرکتکنندگان این نشست بر این عقیده بودند که تحقق این چشمانداز، مستلزم همکاری نزدیکتر بانکها، پلتفرمهای دیجیتال، فینتکها و نهادهای تنظیمگر است؛ همکاریای که میتواند مسیر توسعه تجارت اجتماعی در ایران را هموارتر کند.
