اهمیت اجاره‌بهای کارتخوان برای بانک‌های پذیرنده و شرکت‌‏های PSP

گزارش ماهیانه شاپرک شامل بخش‏‌های مختلفی از جمله جایگاه شاپرک در اقتصاد ملی، عملکرد ابزارها و خدمات مختلف شبکه پرداخت، کیفیت خدمات پرداخت و ... می‏‌باشد. در این گزارش کارمزد پرداختی بانک‌ها و اجاره بهای کارتخوان‌ها در دی ماه را بررسی کردیم.

فرشید عفتی باران، کارشناس اقتصادی؛ همانطور که می‏‌دانیم به ازای هر نوع تراکنشی که با کارتخوان فروشگاهی انجام می‌‏پذیرد، مبلغی به عنوان کارمزد به شرکت­‌های PSP پرداخت می‏‌شود. بسته به نوع تراکنش (خرید، قبض، شارژ یا مانده‏گیری)، مبلغ کارمزد و عامل پرداخت کننده کارمزد (بانک پذیرنده، بانک صادرکننده یا مشتری) متفاوت می‌‏باشد.

از آنجا که سهم عمده تراکنش‌‏های فروشگاهی، تراکنش خرید است تمرکز بانک‌‏ها بر محاسبه و پرداخت کارمزد آن می‏‌باشد. در تراکنش‌‏های خرید، بانک‌‏های پذیرنده (بانک متصل به کارتخوان فروشگاهی) عهده‌‏دار پرداخت کارمزد هستند. زیرا مبلغ حاصل از خرید به حساب این بانک‌‏ها واریز شده و می‌‏توانند از رسوب مبلغ حاصله کسب درآمد نمایند. درآمد حاصل از رسوب به 2 عامل مبلغ تراکنش و تعداد روزهای ماندگاری پول در حساب بانک بستگی دارد. هر چه مبلغ تراکنش یا تعداد روزهای ماندگاری بیشتر باشد طبعا درآمد بیشتری عاید بانک می‏‌شود. در ادامه به اهمیت اجاره بهای کارتخوان برای بانک‌های پذیرنده و شرکت‌‏های PSP پرداخته‌ام.

از آنجا که تعداد روزهای ماندگاری پول در حساب جزو اطلاعات محرمانه هر بانک می‌‏باشد و در اطلاعات شاپرک ثبت نمی‏‌گردد؛ لذا نمی‏‌توان تحلیلی روی آن انجام داد. اما مبلغ تراکنش کارتخوان‌‏های فروشگاهی متصل به حساب‏‌های بانکی در اطلاعات شاپرک، ثبت و قابل تحلیل است. در این تحلیل مجموع مبلغ تراکنش کارتخوان‌‏های فروشگاهی هر بانک بر میزان کارمزد پرداختی تقسیم شده و میزان کارمزد پرداختی هر بانک به ازای هر 100.000 ريال مشخص می‏‌گردد.

هر چه نسبت کارمزد پرداختی به ازای هر 100.000 ريال کمتر باشد به این معنا است که در شرایط یکسان، مبلغ تراکنش‌‏های آن بانک بیشتر از رقبا است. بالاتر بودن مبلغ تراکنش باعث افزایش درآمد رسوب نیز شده و عملکرد بانک را بهبود می‌‏بخشد.

کارمزد پرداختی بانک‏‌های پذیرنده به ازای هر صدهزار ریال تراکنش خرید

از آنجا که برای تراکنش‌‏های خرید، کارمزد توسط بانک پذیرنده پرداخت می‌‏گردد، شاخص انتخاب شده به  منظور ارائه این اطلاعات، شاخص “میزان کارمزد پرداخت شده بانک پذیرنده به ازای هر 100.000 ريال مبلغ تراکنش پذیرش شده” می‏‌باشد. در این بخش به منظور دقیق‌تر بودن محاسبه، با تاکید بر روی تراکنش‌‏های خرید که کارمزد آن به طور مستقیم توسط بانک پذیرنده پرداخت می‌‏شود، تمرکز شده است.

ردیف بانک پذیرنده نسبت کارمزد پرداختی به ازای هر 100 هزار ريال تراکنش خرید
1 بانک صنعت و معدن 22
2 بانک توسعه صادرات ایران 39
3 بانک شهر 62
4 بانک کارآفرین 63
5 بانک خاورمیانه 65
6 بانک صادرات ایران 73
7 بانک قوامین 74
8 بانک سرمایه 76
9 بانک مسکن 87
10 بانک تجارت 88
11 بانک آینده 92
12 بانک ایران زمین 100
13 بانک دی 100
14 بانک ملت 101
15 بانک توسعه تعاون 104
16 بانک سینا 104
17 بانک حکمت ایرانیان 106
18 بانک رفاه کارگران 109
19 بانک اقتصاد نوین 110
20 بانک گردشگری 111
21 بانک انصار 111
22 بانک ملی ایران 112
23 بانک سپه 112
24 بانک قرض الحسنه مهر ایران 113
25 موسه اعتباری ملل 114
26 بانک کشاورزی 119
27 موسسه اعتباری نور 127
28 بانک پاسارگاد 129
29 بانک سامان 131
30 پست بانک 133
31 موسسه اعتباری کوثر مرکزی 140
32 موسسه اعتباری توسعه 158
33 بانک قرض الحسنه رسالت 158
34 بانک پارسیان 170
کارمزد پرداختی کل بانک‌‏های پذیرنده به ازای هر صد هزار ريال تراکنش خرید 106

همانطور که جدول فوق نشان می‏‌دهد بطور متوسط در دی ماه، بانک‏‌های پذیرنده با 2.79 درصد رشد منفی نسبت به ماه گذشته، میزان 106 ريال از هر صدهزار ريال مبلغ جذب شده را به عنوان کارمزد پرداخت کرده‌‏اند.

به این معنا که بطور متوسط بانک‌‏ها به ازای هر 100.000 ريالی پولی که از طریق تراکنش خرید از کارتخوان‌­ها به حسابشان واریز شده، مبلغ 106 ريال کارمزد پرداخت کرده‌‏اند. در میان بانک‌‏های پذیرنده، بانک صنعت و معدن با مبلغ 22 ريال، کمترین و بانک پارسیان با مبلغ 170 ريال، بیشترین کارمزد را به ازای هر صدهزار ريال مبلغ جذب شده پرداخت کرده‌‏اند.

اهمیت اجاره بهای کارتخوان برای بانک‌های پذیرنده و شرکت‌‏های PSP

کارمزد پرداختی بانک‏‌های پذیرنده به ازای هر صدهزار ریال تراکنش خرید با احتساب هزینه اجاره بها

 کارمزد پرداختی، تنها هزینه‌ه‏ای نیست که بانک پذیرنده متقبل می‌‏شود. این بانک در ازای هر نصب ابزار کارتخوان فروشگاهی نیز مبلغی را به عنوان اجاره بها و پرستاری ابزار کارتخوان به شرکت PSP پرداخت می‏‌نماید.

حال با توجه به بررسی میزان کارمزد پرداختی هر بانک پذیرنده به ازای هر صدهزار ریال مبلغ پذیرش شده، در این بخش عامل اجاره پرداختی هر بانک نیز به این میزان اضافه گردیده است. به دلیل عدم دسترسی به اطلاعات دقیق میزان اجاره پرداختی هر بانک به شرکت‌‏ها، این مبلغ اجاره با توجه به اطلاعات دریافتی به طور متوسط برای کل صنعت مبلغ 300.000 ریال ماهانه در نظر گرفته شده است.

ببینید: کارمزد کارت به کارت و تسهیم آن

به این معنی که تعداد ابزارهای نصب شده تراکنش دار در هر ماه به ازای هر بانک ضرب در سیصدهزار ریال به اضافه کل مبلغ کارمزد پرداخت شده، تقسیم بر کل مبالغ پذیرش شده بانک در واحد صدهزار ریال شده است.

ردیف بانک پذیرنده نسبت کارمزد پرداختی به ازای هر 100 هزار ريال تراکنش خرید با احتساب اجاره بهای کارتخوان
1 بانک توسعه صادرات ایران 96
2 بانک صنعت و معدن 116
3 بانک کارآفرین 146
4 بانک صادرات ایران 150
5 بانک قوامین 158
6 بانک سرمایه 171
7 بانک مسکن 179
8 بانک تجارت 180
9 بانک قرض الحسنه مهر ایران 191
10 بانک توسعه تعاون 195
11 بانک رفاه کارگران 199
12 بانک انصار 199
13 بانک سپه 203
14 بانک ملت 207
15 بانک آینده 209
16 بانک کشاورزی 212
17 بانک گردشگری 227
18 موسه اعتباری ملل 230
19 بانک شهر 236
20 بانک دی 236
21 بانک ملی ایران 238
22 بانک سینا 251
23 بانک سامان 260
24 بانک قرض الحسنه رسالت 266
25 پست بانک 268
26 موسسه اعتباری نور 272
27 موسسه اعتباری کوثر مرکزی 297
28 موسسه اعتباری توسعه 307
29 بانک پاسارگاد 313
30 بانک ایران زمین 382
31 بانک پارسیان 540
32 بانک اقتصاد نوین 620
33 بانک حکمت ایرانیان 914
34 بانک خاورمیانه 1173
نسبت کارمزد پرداختی به ازای هر 100 هزار ريال تراکنش خرید با احتساب اجاره بهای ابزار 228

ملاحظه می‏‌گردد که با احتساب میزان اجاره بهای هر ابزار کارتخوان فروشگاهی، منجر با افزایش میزان کارمزد پرداختی در بانک‌‏ها گردیده است. به طور متوسط کل بانک‌‏ها مبلغ 228 ريال به ازای هر صدهزار ریال مبلغ پذیرش شده کارمزد و اجاره بها پرداخت کرده‏‌اند. بیشترین مقدار پرداختی متعلق به بانک خاورمیانه می‏‌باشد (1173 ريال).

با توجه به اینکه این بانک به ازای هر صد هزار ريال تنها 65 ريال کارمزد شاپرکی پرداخت می‏‌نمود لذا می‌‏توان گفت بانک خاورمیانه به ازای هر دستگاه مبلغ اجاره زیادی به شرکت‏‌های PSP پرداخت می‏‌نماید.

تحلیل اولیه‌ که در این بخش ارائه می‏‌شود حاکی از اهمیت مبلغ اجاره ابزار کارتخوان برای بانک‏‌هاست، چراکه جمع این هزینه باید نسبت به رسوبی که بانک از موجودی پذیرندگان به دست می‏‌آورد توجیه پذیر باشد. در صورتی‌که بانک موفق به جذب رسوبی بیشتر از این مبلغ به ازای هر صدهزار ریال نشود، کاربرد ابزار کارتخوان فروشگاهی برای بانک مقرون به صرفه نخواهد بود.

همچنین جدا از مبلغ اجاره، نحوه بازاریابی بانک‌‏ها و شرکت‏‌های PSP اهمیت دو چندانی می‌یابد. انتخاب پذیرندگان اثربخش، به معنی انتخاب پذیرندگانی که از گردش کافی موجودی به جهت تامین رسوب مورد نظر بانک برخوردار هستند به عاملی مهم جهت سودپذیر بودن ابزار پرداخت برای بانک تبدیل می‌‏گردد.

ببینید: گزارش شش ماهه عملکرد سامانه‌های شتاب، شاپرک، پایا، ساتنا، چکاوک و صیاد

از این رو می‌‏توان به اهمیت اجاره بهای کارتخوان برای شرکت‌‏های PSP پی برد. بررسی ترازنامه سالانه شرکت‏‌های PSP نشان می‌‏دهد نیمی از درآمد حاصله کارتخوان‌‏ها مربوط به اجاره بها و نیمی دیگر مربوط به کارمزدهای شاپرکی است.

  کارمزد پرداختی بانک‌‏های صادرکننده به ازای هر صدهزار ریال تراکنش پرداخت قبض و خرید شارژ

بر اساس ابلاغیه‏‌های بانک مرکزی مبنی بر تعیین کارمزدهای ارائه خدمات پرداخت کارت، تنها کارمزدی که توسط بانک‏‌های صادرکننده به تراکنش‌‏های کارتی تعلق می‏‌گیرد، برای تراکنش‌‏های پرداخت قبض و خرید شارژ تعریف شده است. در این بخش “میزان کارمزد پرداخت شده توسط بانک صادرکننده به ازای هر 100.000 ريال تراکنش پرداخت قبض و خرید شارژ”، برای دی ماه 98 محاسبه می‏گردد.

ردیف بانک پذیرنده نسبت کارمزد پرداختی به ازای هر 100 هزار ريال تراکنش قبض و شارژ
1 بانک پارسیان 47
2 بانک توسعه صادرات ایران 65
3 بانک مسکن 71
4 بانک خاورمیانه 76
5 بانک کارآفرین 99
6 بانک صنعت و معدن 118
7 بانک ایران زمین 141
8 بانک سینا 146
9 بانک صادرات ایران 149
10 بانک شهر 159
11 بانک آینده 170
12 بانک تجارت 208
13 بانک سرمایه 213
14 بانک اقتصاد نوین 217
15 بانک رفاه کارگران 221
16 بانک پاسارگاد 226
17 بانک ملت 234
18 بانک دی 236
19 بانک گردشگری 236
20 بانک سامان 275
21 موسسه اعتباری نور 290
22 بانک سپه 296
23 بانک حکمت ایرانیان 317
24 بانک قرض الحسنه مهر ایران 329
25 بانک انصار 349
26 بانک ملی ایران 352
27 موسسه اعتباری کوثر مرکزی 354
28 بانک قوامین 369
29 بانک توسعه تعاون 389
30 موسسه اعتباری توسعه 403
31 بانک قرض الحسنه رسالت 450
32 بانک کشاورزی 472
33 موسه اعتباری ملل 495
34 پست بانک 535
کارمزد پرداختی کل بانک‏های صادرکننده به ازای هر صد هزار ريال تراکنش قبض و شارژ 226

با توجه به اطلاعات داده‌‏های موجود مشخص می‏‌گردد که در کل بانک‌‏های صادرکننده در این ماه به ازای هر صد هزار ريال تراکنش پرداخت قبض و خرید شارژ، مبلغ 226 ريال کارمزد پرداخت نموده‌‏اند. در این بین بانک پارسیان با پرداخت 47 ريال، کمترین و پست بانک با پرداخت 535 ريال کارمزد، بیشترین مبلغ کارمزد در بین بانک‏ها را پرداخت می‏‌نمایند.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید