بانک ملت در مسیر تحول دیجیتال؛ از طراحی داشبورد GRC تا توسعه «Core مدرن»

بانک ملت به موجب مصوبه‌ی مورخ 29 آذر 1358 مجمع عمومی بانک‌ها از ادغام بانک‌‌های تهران، داریوش، بین‌المللی ایران، عمران، بیمه‌ی ایران، ایران و عرب، پارس، اعتبارات تعاونی و توزیع، تجارت خارجی و فرهنگیان در تاریخ 31 تیر 1359 تشکیل شد و به ثبت رسید و با سرمایه‌ی معادل سی و سه میلیارد و پانصدمیلیون ریال شروع به کار کرد، دیری نپایید که در فهرست بانک های موفق ایران قرار گرفت و در بسیاری زمینه های بانکی، عنوان نخست را به خود اختصاص داد.

به همین بهانه عصربانک گفت‌وگویی با محمد حسین محمودی، معاون فناوری اطلاعات این بانک انجام داده تا آخرین پروژه‌های فناوری اطلاعات بانک ملت را بررسی کند.

سید محمد حسین محمودی از سال ۱۳۷۸ وارد بانک ملت شد و طی حدود ۲۷ سال فعالیت، در بخش‌های مختلفی از جمله شعب، اداره انفورماتیک، برنامه‌ریزی، بانکداری خرد و مدیریت فناوری حضور داشته‌ است.

وی فعالیت حرفه‌ای خود را از اصفهان آغاز کرد و همزمان با پروژه مهاجرت سامانه‌های قدیمی بانک به سامانه‌های تحت ویندوز، وارد حوزه فناوری اطلاعات شد. سپس در خوزستان، علاوه بر اجرای مجدد پروژه مهاجرت سامانه‌ها، در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و اجرای پایلوت نسل جدید خطوط ارتباطی بانک ملت نیز مشارکت داشته است.

محمودی پس از حضور در سمت‌هایی مانند معاون شبکه اداره انفورماتیک خوزستان، مدیریت برنامه‌ریزی استان و معاونت اداره کل فناوری اطلاعات در تهران، از آبان سال گذشته مسئولیت معاونت فناوری اطلاعات بانک ملت را برعهده گرفت.

طراحی داشبورد کلان GRC

محمودی با اشاره به ضرورت تحول در نظام نظارت و مدیریت فناوری در شبکه بانکی اظهار داشت: افزایش تعداد کانال‌ها و خروجی‌های اطلاعاتی باعث شده مدیریت فناوری بدون داشبوردهای متمرکز، عملاً با اتلاف زمان و رصد پراکنده مواجه شود. به همین دلیل طراحی داشبورد کلان GRC در بانک ملت در دستور کار قرار گرفت تا کنترل‌های مرتبط با حاکمیت، ریسک و تطبیق به‌صورت مستمر پایش شود.

وی افزود: در بسیاری از بانک‌ها هنوز چنین سطحی از داشبوردهای عملیاتی وجود ندارد و همین خلأ باعث شد بانک ملت به‌صورت جدی وارد این حوزه شود. تمرکز اصلی ما پس از رخدادهای آبان سال گذشته شکل گرفت؛ زمانی که دو قطعی چندساعته، به‌ویژه با توجه به نقش بانک ملت در جایگاه‌های سوخت، تبعات اجتماعی گسترده‌ای ایجاد کرد.

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت خاطرنشان کرد: نتیجه آن تجربه، شکل‌گیری داشبورد کلانی بود که امروز در بانک مورد استفاده قرار گرفته و امکان رصد متمرکز وضعیت عملیاتی و ریسک‌ها را فراهم کرده است.

توسعه بانکداری باز با بیش از ۵۰۰ API

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت بانکداری باز را یکی از مهم‌ترین پروژه‌های تحول دیجیتال بانک عنوان کرد و گفت: رویکرد جدید بانک ملت این است که خدمات بانکی فقط از طریق درگاه‌های رسمی بانک ارائه نشود، بلکه مشتریان بتوانند خدمات مورد نیاز خود را در بستر سامانه‌های داخلی سازمان‌ها و کسب‌وکارها دریافت کنند.

وی افزود: تاکنون بیش از ۵۰۰ API فعال در بانک ملت طراحی و آماده بهره‌برداری شده است تا مشتریان بتوانند خدماتی مانند مشاهده گردش حساب، انتقال وجه و فرآیندهای تأیید را مستقیماً در سامانه‌های داخلی خود انجام دهند.

محمودی با تأکید بر اینکه پروژه بانکداری باز همچنان در مسیر توسعه قرار دارد، اظهار داشت: هدف نهایی این است که مشتری، خدمات بانکی را بدون خروج از محیط کاری یا نرم‌افزارهای روزمره خود دریافت کند.

«دیما»؛ نسل جدید بانکداری دیجیتال

وی در ادامه به پروژه «دیما» اشاره کرد و گفت: بر اساس مطالعات انجام‌شده فاصله نسل زیر ۳۰ سال با بانک ملت در حال افزایش است و همین موضوع ضرورت طراحی یک تجربه کاربری متفاوت را ایجاد کرد.

محمودی افزود: اپلیکیشن «دیما» با تمرکز بر نسل جوان و معماری سرویس‌گرا طراحی شده و اکنون نسخه اولیه آن در کافه‌بازار منتشر شده است.

به گفته وی، در نسخه‌های بعدی دیما خدماتی مانند مدیریت مالی شخص (PFM)، خدمات تکمیلی دستیار هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و خدمات غیرحضوری پیشرفته به این پلتفرم افزوده خواهد شد.

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت درباره قابلیت‌های هوش مصنوعی در دیما توضیح داد: دستیار هوشمند این اپلیکیشن علاوه بر پاسخگویی به سوالات مشتریان، می‌تواند عملیات بانکی مانند کارت‌به‌کارت یا پرداخت قبض را نیز به‌صورت کامل انجام دهد.

آغاز پروژه «Core مدرن»

محمودی در ادامه، پروژه «Core مدرن» را مهم‌ترین برنامه فناوری بانک ملت در سال جاری دانست و گفت: معماری فعلی هسته بانکداری بانک ملت قدیمی است و اصلاح آن پروژه‌ای سنگین، چندساله و در مقیاس ملی محسوب می‌شود.

وی افزود: تیم‌های تخصصی فناوری اطلاعات و کسب‌وکار در حال آماده‌سازی این پروژه هستند تا بانک ملت به سمت معماری سرویس‌گرا، مقیاس‌پذیر و مبتنی بر فناوری‌های نوین حرکت کند.

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت توضیح داد: در معماری‌های جدید مبتنی بر زیرساخت‌های ابری، منابع متناسب با حجم تراکنش‌ها به‌صورت پویا مدیریت می‌شوند و این موضوع علاوه بر کاهش هزینه‌ها، چابکی بانک در توسعه محصولات جدید را افزایش می‌دهد.

تمرکز بر پایداری و تاب‌آوری دیجیتال

محمودی در ادامه با اشاره به شرایط ابتدای دوره مدیریتی خود اظهار داشت: در سال گذشته، مهم‌ترین اولویت ما بازگرداندن پایداری و تاب‌آوری به زیرساخت‌های بانک بود؛ زیرا برخی ناپایداری‌ها به برند بانک و جایگاه شرکت به‌پرداخت ملت آسیب وارد کرده بود.

وی افزود: طی ماه‌های ابتدایی، تمرکز کامل تیم‌های فنی بر تثبیت سرویس‌ها قرار گرفت و نتیجه این اقدامات در اسفند ۱۴۰۳ مشخص شد؛ جایی که بهترین عملکرد ۱۰ سال گذشته بانک در حوزه پایداری سرویس ثبت شد.

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت با اشاره به شرایط سخت سایبری و عملیاتی در دوره موسوم به «جنگ ۱۲ روزه» گفت: آن مقطع آزمونی جدی برای زیرساخت‌های بانک بود، اما بانک ملت توانست با پایداری مناسب از این شرایط عبور کند.

به گفته وی، نتیجه این اقدامات بازگشت شرکت به‌پرداخت ملت به رتبه نخست شبکه پرداخت کشور بوده و فاصله این شرکت با رقیب بعدی نیز در حال افزایش است.

تاب‌آوری دیجیتال؛ ضرورتی اجتناب‌ناپذیر

وی با اشاره به اختلالات اخیر برخی بانک‌ها و تجربه قطعی اینترنت در کشور گفت: این اتفاقات نشان داد تاب‌آوری دیجیتال دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای شبکه بانکی کشور است.

محمودی افزود: پس از جنگ ۱۲ روزه، بانک ملت برنامه جامع تداوم کسب‌وکار (BCP) را با ۱۲ سناریوی بحران تدوین کرد و هم‌اکنون داده‌های بانک به‌صورت همزمان در مراکز داده اصلی، پشتیبان و بحران نگهداری می‌شود.

وی همچنین از طراحی سناریوی کاملاً آفلاین برای شرایط بحرانی خبر داد و گفت: در صورت آسیب به مراکز داده، امکان هدایت حداقلی عملیات بانکی و شبکه شعب به‌صورت آفلاین فراهم شده است.

چالش نیروی انسانی و تأمین تجهیزات

معاون فناوری اطلاعات بانک ملت بزرگ‌ترین چالش پیش‌روی بانک‌های بزرگ را نگهداشت نیروی انسانی متخصص دانست و اظهار داشت: امروز چالش اصلی حوزه فناوری اطلاعات نه سخت‌افزار و نه نرم‌افزار، بلکه حفظ سرمایه انسانی است.

وی افزود: امکان مهاجرت، فعالیت فریلنسری و همکاری‌های بین‌المللی باعث شده نگهداشت نیروهای متخصص در سازمان‌های بزرگ دشوارتر شود.

محمودی همچنین محدودیت‌های مربوط به سقف پرداخت و پیچیدگی‌های تأمین تجهیزات حساس زیرساختی را از دیگر چالش‌های اصلی حوزه فناوری اطلاعات عنوان کرد و گفت: در تأمین تجهیزاتی مانند فایروال‌ها و سامانه‌های امنیتی، موضوع فقط خرید کالا نیست، بلکه امنیت و تاب‌آوری شبکه بانکی مطرح است.

وی در پایان تأکید کرد: هدف نهایی بانک ملت، ارائه تجربه‌ای مدرن، پایدار و گسترده از خدمات بانکی است تا مشتریان بتوانند در هر بستر و در کوتاه‌ترین زمان ممکن، خدمات مورد نیاز خود را دریافت کنند.