شبکه پرداخت برای جامعه مثل اکسیژن است/ کمبود تجهیزات و بحران تامین سختافزار در شبکه پرداخت
بسیاری تصور میکنند در زمان جنگ یا بحرانهای بزرگ، بزرگترین چالش، قطعی برق یا اینترنت است. در حالی که اینها واقعاً چالشهای بزرگی هستند، اما یک تفاوت ماهوی با «سیستم پرداخت» دارند. اگر برق قطع شود، ما میتوانیم برای چند ساعت یا حتی چند روز با مدیریت منابع، وضعیت را تحمل کنیم؛ اما اگر سیستم پرداخت از کار بیفتد، «اعتبار» و «ارزش» زندگی در لحظه از بین میرود.
به همین بهانه ما با هاشم راز، معاون فناوری اطلاعات شرکت پرداخت الکترونیک سپهر درباره اقدامات او در این شرکت و اهمیت شبکه پرداخت و راهکارهای افزایش تابآوری شرکتهای پرداخت به کمک رگولاتوری گفتوگو کردیم.
هاشم راز، معاون فناوری اطلاعات شرکت پرداخت الکترونیک سپهر، از مدیران باسابقه صنعت فناوری و پرداخت کشور است که بیش از دو دهه در حوزه شبکه، زیرساخت، بانکداری و PSP فعالیت کرده است. او دانشآموخته مهندسی کامپیوتر در مقطع کارشناسی، مهندسی IT در مقطع کارشناسی ارشد و تحول دیجیتال در مقطع DBA است و سابقه فعالیت در شرکتهایی مانند ایزایران، شاتل، پرداخت نوین آرین، جیرینگ و فناپ را در کارنامه دارد.
شرکتهای PSP تعطیلی ندارند
راز در ابتدا با اشاره به بحرانهای سال گذشته، از جنگ ۱۲ روزه گرفته و جنگ اخیر تا قطعی اینترنت و حملات سایبری، گفت: این یک سال برای کل اقتصاد کشور سال بسیار سختی بود و شرکتهای PSP هم طبیعتاً درگیر این بحرانها شدند.
وی تاکید کرد: شرکتهای پرداخت عملاً تعطیلی ندارند؛ مثل اورژانس یا آتشنشانی. مهمترین چالش ما در این دوره، حفظ امنیت روانی و فیزیکی نیروی انسانی بود تا بتوانیم خدمات ۲۴ ساعته را بدون وقفه ادامه دهیم.
او همچنین قطعی اینترنت را یکی از مهمترین مشکلات صنعت فناوری دانست و گفت: وقتی ارتباط با ریپازیتوریها(Repository) و سرویسهای خارجی قطع میشود، حتی فرآیند ساده Build گرفتن برای توسعه نرمافزارها هم مختل میشود. این مسئله عملاً توسعه نرمافزار را با مشکل مواجه میکند.
کمبود تجهیزات و بحران تامین سختافزار
راز درباره مشکلات تامین تجهیزات نیز اظهار کرد: در دوره جنگ و ناآرامیهای دی ماه، تامین سختافزار، لایسنس و تجهیزات زیرساختی به شدت دشوار شد. حتی اگر امکان پرداخت وجود داشت، در بسیاری مواقع تجهیزات در بازار پیدا نمیشد.
وی افزود: این موضوع بهویژه در پروژه راهاندازی دیتاسنتر پشتیبان، چالشهای جدی برای ما ایجاد کرد.
شبکه پرداخت از آب و برق هم حیاتیتر شده است
معاون فناوری اطلاعات سپهر با اشاره به وابستگی شدید اقتصاد کشور به شبکه پرداخت گفت: امروز شبکه پرداخت به نوعی شریان حیاتی اقتصاد کشور است. شاید بتوان یک یا دو روز بدون برخی خدمات زندگی کرد، اما بدون شبکه پرداخت حتی خرید نان هم ممکن نیست.
او تاکید کرد: من همیشه میگویم شبکه پرداخت مثل اکسیژن شده است. شاید بدون آب بتوان یک روز دوام آورد، اما بدون اکسیژن نمیتوان دوام آورد.
پیشنهاد برای افزایش تابآوری شبکه پرداخت
راز درباره راهکارهای افزایش تابآوری شبکه پرداخت کشور گفت: یکی از مهمترین اقدامات، ایجاد یک شبکه موازی میان بازیگران صنعت پرداخت است تا در صورت اختلال در نقطه مرکزی، PSPها و بانکها بتوانند به صورت مستقیم با یکدیگر تبادل اطلاعات و تراکنش داشته باشند.
وی افزود: توسعه کیف پول، امکان خرید آفلاین و طراحی راهکارهای پرداخت مستقل از شبکه متمرکز نیز باید جدی گرفته شود.
او همچنین بر لزوم توسعه مسیرهای ارتباطی جایگزین تاکید کرد و گفت: اگر زیرساختهای مخابراتی دچار اختلال شوند، حتی در صورت فعال بودن سوئیچها، عملاً سرویسدهی مختل میشود. بنابراین باید به سمت مسیرهای ارتباطی جایگزین مانند ارتباطات رادیویی حرکت کنیم.
هزینه هر تراکنش برای PSPها چقدر است؟
راز با اشاره به افزایش شدید هزینههای صنعت پرداخت گفت: امروز هزینه هر تراکنش برای شرکتهای PSP به طور میانگین بیش از ۴۰۰ تومان است و در برخی شرکتها حتی بیشتر هم میشود.
وی ادامه داد: هزینه نیروی انسانی، تجهیزات، برق، زیرساخت، لجستیک و تامین سختافزار به شدت افزایش یافته، اما ساختار کارمزدی صنعت متناسب با این افزایش هزینهها اصلاح نشده است.
تاکید بر خودتنظیمگری
معاون فناوری اطلاعات سپهر معتقد است صنعت پرداخت باید مشارکت بیشتری در فرآیند قانونگذاری داشته باشد.
او گفت: بخش زیادی از استانداردها و راهکارهای موفق دنیا از دل خود صنعت بیرون آمدهاند. وقتی قوانین بدون شناخت واقعی از صنعت نوشته میشوند، عملاً قابلیت اجرا ندارند.
راز تاکید کرد: باید به سمت خودتنظیمگری حرکت کنیم و بازیگران صنعت در فرآیند قانونگذاری نقش واقعی داشته باشند، نه صرفاً نمایشی.
بازطراحی زیرساختها و راهاندازی دیتاسنتر پشتیبان
معاون فناوری اطلاعات پرداخت الکترونیک سپهر با اشاره به مهمترین اقدامات این شرکت در یک سال گذشته گفت: بعد از حضور در سپهر، یکی از مهمترین اولویتهای ما بازطراحی ساختار شبکه و زیرساخت بود. در حوزه دیتاسنتر، مشکلاتی در بخش ابنیه و زیرساخت فیزیکی، برق و برخی ساختارهای عملیاتی وجود داشت که اصلاح شد.
وی افزود: اصلاح معماری برخی سامانههای زیرساختی مانند Merchant Management System، بهبود ساختار سوئیچها و دیتابیسها و همچنین بازنگری در برخی فرآیندهای فنی از دیگر اقداماتی بود که انجام شد.
راز راهاندازی مرکز داده پشتیبان را یکی از مهمترین پروژههای سپهر دانست و خاطرنشان کرد: مرکز داده پشتیبان شرکت در یکی از دیتاسنترهای مورد تایید افتا و پدافند غیرعامل راهاندازی شد. ما موفق شدیم ترافیک عملیاتی را به این مرکز منتقل کنیم، مانورهای عملیاتی انجام دهیم و تست کامل تراکنشها را با موفقیت پشت سر بگذاریم.
وامیپی؛ ورود سپهر به بازار لندتک و BNPL
ورود پرداخت الکترونیک سپهر به بازار لندتک و BNPL با محصول «وامیپی» یکی از مهمترین پروژههای این شرکت در یک سال اخیر بوده است؛ محصولی که به گفته معاون فناوری اطلاعات سپهر، در کمتر از ۶ ماه توانسته ۲۶ هزار کاربر جذب کند و دو همت اعتبار به بازار تزریق کند.
راز با اشاره به ورود سپهر به حوزه لندتک و BNPL اظهار کرد: یکی از پروژههای مهم ما راهاندازی خط کسب و کاری جدیدی با عنوان «وامیپی» بود که به نوعی بازوی وامدهی خرد بانک صادرات محسوب میشود.
وی ادامه داد: در قالب این محصول، اعتبار دو همتی از بانک صادرات دریافت شده و کاربران میتوانند با احراز هویت و اعتبارسنجی کاملاً دیجیتال، تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت کنند و آن را در فروشگاههای طرف قرارداد استفاده کنند.
به گفته معاون فناوری اطلاعات سپهر، کاربران میتوانند از این اعتبار برای خرید اقساطی در حوزههایی مانند کالای دیجیتال، FMCG، طلا و نقره و سایر کالاها استفاده کنند.
او با اشاره به رشد سریع این پلتفرم افزود: وامیپی در مدت حدود ۶ ماه توانسته ۲۶ هزار کاربر ارگانیک جذب کند و حدود دو همت اعتبار نیز به آن تخصیص داده شده است. همچنین موافقت اولیه برای تخصیص دو همت دیگر نیز اخذ شده است.
پروژه بومی رمزنگاری تراکنشها
راز یکی دیگر از پروژههای مهم سپهر را توسعه یک محصول بومی در حوزه رمزنگاری و مدیریت کلید عنوان کرد و گفت: در حوزه امنیت، از برخی استانداردهای مرسوم جهانی برای رمزنگاری تراکنشها و مدیریت کلید استفاده کردیم و محصولی داخلی توسعه دادیم که اکنون در مراحل نهایی دریافت مجوزهای شاپرک قرار دارد.
وی توضیح داد: این پروژه میتواند هزینهها و پیچیدگیهای لجستیکی مدیریت کلید را برای شرکتهای PSP به شکل قابل توجهی کاهش دهد. تاکنون هیچ PSP دیگری به شکل جدی وارد این حوزه نشده است.
رتبه دوم کمترین خطای پذیرندگی
معاون فناوری اطلاعات سپهر با اشاره به عملکرد عملیاتی این شرکت اظهار کرد: در حال حاضر روزانه حدود ۵ همت تسویه در شبکه سپهر انجام میشود و از منظر مبلغ تراکنش جزء شرکتهای برتر صنعت هستیم.
وی ادامه داد: یکی از دستاوردهای مهم ما در یک سال گذشته، کسب رتبه دوم کمترین خطای پذیرندگی طبق بولتن شاپرک بود که نشان میدهد سوئیچ شرکت به پایداری بسیار خوبی رسیده است.
راز همچنین افزود: در پروژه حساب پشتیبان پذیرندگان که بعد از بحرانهای اخیر مطرح شد، موفق شدیم رتبه نخست را کسب کنیم.
برنامههای آینده پرداخت الکترونیک سپهر
راز در پایان درباره برنامههای آینده این شرکت گفت: راهاندازی کامل سایت DR، بهبود کیفیت نرمافزارها و بازنگری فرآیندهای داخلی از مهمترین برنامههای ماست.
وی افزود: همچنین پروژههای نوآورانهای در حوزه فینتک و لندتک تعریف شده تا بتوانیم در اکوسیستم پرداخت کشور نقش موثرتری ایفا کنیم.
