ردیابی فرار مالیاتی با هوش مصنوعی کلید خورد

استفاده از حساب‌های بانکی و دستگاه‌های کارتخوان اجاره‌ای یا متعلق به دیگران، طی سال‌های اخیر به یکی از روش‌های رایج برای پنهان کردن درآمدهای واقعی و فرار از پرداخت مالیات تبدیل شده بود؛ روشی که در آن برخی فعالان اقتصادی با انتقال تراکنش‌های مالی خود به حساب بستگان، کارکنان یا افراد فاقد پرونده مالیاتی، تلاش می‌کردند ردپای فعالیت اقتصادی خود را مخفی کنند. اکنون سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است با توسعه سامانه مؤدیان، تحلیل هوشمند داده‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، امکان شناسایی این الگوهای پنهان فراهم شده است.

در همین خصوص  رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی سازمان امور مالیاتی کشور، با تشریح سازوکار جدید مقابله با این تخلف گفت: «با تحلیل داده‌های سامانه مؤدیان و ابزارهای پرداخت، امکان شناسایی افرادی که برای پنهان‌کردن فعالیت اقتصادی خود از حساب یا کارت‌خوان دیگران استفاده می‌کنند، فراهم شده است.»

وی با اشاره به اینکه هر فعالیت اقتصادی الگوی مالی مشخصی دارد، افزود: «مبلغ تراکنش‌ها، ساعات فعالیت و تعداد واریزی‌ها در هر صنف الگوی مشخصی دارد؛ برای مثال، رفتار مالی یک رستوران با قصابی یا طلافروشی متفاوت است.» به گفته احمدی، همین تفاوت‌های رفتاری به سازمان امور مالیاتی کمک می‌کند تا با تحلیل داده‌ها، فعالیت واقعی صاحبان کسب‌وکار را از تراکنش‌های غیرعادی تفکیک کند.«چنانچه حساب فردی فاقد پرونده مالیاتی، به‌صورت مستمر تراکنش‌هایی متناسب با یک فعالیت تجاری داشته باشد، ارتباط آن با صاحبان مشاغل، بستگان یا کارکنان بررسی شده و استفاده‌کننده اصلی حساب شناسایی می‌شود.» وی تأکید کرد که این تحلیل‌ها تنها به حجم تراکنش محدود نیست و مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط با رفتار مالی و ارتباطات اقتصادی افراد مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کارشناسان معتقدند گسترش سامانه مؤدیان و اتصال آن به اطلاعات ابزارهای پرداخت، نظام مالیاتی را از شیوه‌های سنتی ممیزی به سمت تحلیل داده و هوشمندسازی سوق داده است. در این رویکرد، به جای اتکا به بازرسی‌های میدانی یا گزارش‌های موردی، الگوهای رفتاری مؤدیان از طریق داده‌های ثبت‌شده در سامانه‌ها بررسی می‌شود و موارد مشکوک به فرار مالیاتی با دقت بیشتری شناسایی خواهد شد. این موضوع می‌تواند یکی از خلأهای مهم نظام مالیاتی در برخورد با حساب‌های اجاره‌ای و کارتخوان‌های غیرواقعی را برطرف کند.

به گزارش تسنیم، مقابله هوشمند با استفاده از حساب‌ها و کارتخوان‌های دیگران، علاوه بر افزایش شفافیت اقتصادی، به برقراری عدالت مالیاتی نیز کمک خواهد کرد. در سال‌های گذشته، استفاده از این ابزارها موجب شده بود بخشی از درآمدهای واقعی از دید نظام مالیاتی پنهان بماند و بار مالیاتی بر دوش مؤدیان قانون‌مدار افزایش یابد. اکنون سازمان امور مالیاتی با تکیه بر تحلیل داده‌های بزرگ، هوش مصنوعی و سامانه‌های هوشمند، درصدد است این مسیرهای فرار مالیاتی را مسدود کرده و نظام مالیاتی را به سمت مالیات‌ستانی مبتنی بر داده و شفافیت کامل هدایت کند.

/تسنیم