مهمترین مانع تحول دیجیتال، مقاومت سازمانی است
در پنجمین کنفرانس ملی تحول دیجیتال با رویکرد توسعه بومی دادهمحور، در پنلی با موضوع «زیستبوم دیجیتال و قابلیتهای بازیگران بومی در نوآوری»، محمد آجدانی، مدیرعامل پرداخت الکترونیک پاسارگاد، حضور داشت.
در این پنل که با همراهی محمدنژاد صداقت، مدیرعامل داتین برگزار شد، آجدانی ضمن تشریح مؤلفههای اصلی اکوسیستم دیجیتال، بر نقش داده، خودکارسازی و هوش مصنوعی در افزایش مقیاسپذیری کسبوکارها تأکید کرد و گفت: مزیت اصلی اکوسیستمهای دیجیتال، امکان رشد درآمد و توسعه فعالیتها بدون افزایش متناسب هزینههاست.
اکوسیستم دیجیتال بر سه پایه داده، خودکارسازی و هوش مصنوعی استوار است
آجدانی با اشاره به تفاوت ساختار اکوسیستم دیجیتال با مدلهای سنتی گفت: در این زیستبوم، بازیگران مختلفی از جمله ارائهدهندگان خدمات، مشتریان و رگولاتورها حضور دارند، اما آنچه این ساختار را از الگوهای سنتی متمایز میکند، نقش محوری داده، خودکارسازی و هوش مصنوعی است.
وی افزود: داده مهمترین مؤلفه این اکوسیستم محسوب میشود و در کنار آن، خودکارسازی و هوش مصنوعی سه رکن اصلی تحول دیجیتال را تشکیل میدهند؛ مؤلفههایی که مسیر تصمیمگیری، ارائه خدمات و توسعه کسبوکارها را متحول کردهاند.
مقیاسپذیری؛ مزیتی که هزینه رشد را کاهش میدهد
مدیرعامل پرداخت الکترونیک پاسارگاد با تشریح مفهوم مقیاسپذیری گفت: مقیاسپذیری به معنای رشد کسبوکار یا افزایش درآمد بدون رشد متناسب هزینههاست. اگر بتوانیم فعالیت یک کسبوکار را چندین برابر توسعه دهیم، اما هزینهها با همان نسبت افزایش پیدا نکند، به مزیت واقعی اکوسیستم دیجیتال دست یافتهایم.
آجدانی در ادامه برای تبیین این مفهوم به مقایسه عملکرد واتساپ و اپراتور مخابراتی ودافون اشاره کرد و گفت: سالها پیش گزارشی منتشر شد که نشان میداد واتساپ با تنها ۵۵ نفر نیروی انسانی، حدود ۴۵۰ میلیون کاربر داشت؛ در حالی که ودافون با حدود ۹۰ هزار کارمند، تعداد کاربری تقریباً مشابه را مدیریت میکرد. این مقایسه نشان داد که چگونه میتوان با تکیه بر اکوسیستمهای دیجیتال، کسبوکار را در مقیاسی بسیار بزرگ توسعه داد، بدون آنکه هزینهها به همان نسبت افزایش یابد.
تجربه کلارنا؛ رشد درآمد با تحول دیجیتال
مدیرعامل پرداخت الکترونیک پاسارگاد در ادامه به تجربه شرکت بینالمللی «کلارنا» اشاره کرد و گفت: این شرکت که در ۲۶ کشور فعالیت میکند و بیش از ۱۲۰ میلیون مشتری دارد، طی سالهای اخیر با اتکا به فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی توانسته است مدل کسبوکار خود را به شکل قابل توجهی متحول کند.
وی افزود: کلارنا در سال ۲۰۲۲ حدود هفت هزار نفر نیروی انسانی داشت و درآمد آن به حدود ۱.۴ میلیارد دلار میرسید، اما طی سه سال، تعداد کارکنان این شرکت به حدود سه هزار نفر کاهش یافت، در حالی که درآمد آن به حدود ۳.۵ میلیارد دلار افزایش پیدا کرد.
آجدانی با بیان اینکه این تحول نتیجه استفاده هوشمندانه از فناوری بوده است، اظهار کرد: امروز حدود ۸۰ درصد خدمات پشتیبانی کلارنا با اتکا به فناوری و هوش مصنوعی ارائه میشود و این شرکت با حدود ۳۰۰ نیروی پشتیبانی، به بیش از ۱۲۰ میلیون مشتری در ۲۶ کشور خدمات ارائه میدهد.
وی تأکید کرد: این تجربه به معنای حذف نیروی انسانی نیست، بلکه نشان میدهد فناوری میتواند با تغییر نقش کارکنان، بهرهوری را افزایش داده و امکان رشد کسبوکار را بدون توسعه متناسب منابع انسانی فراهم کند.
هوش مصنوعی قرار نیست انسان را حذف کند
آجدانی با اشاره به تأثیر هوش مصنوعی بر ساختار سازمانها گفت: شکل سازمانهای هوشمند با سازمانهای سنتی تفاوت دارد. در این ساختار، بخشی از وظایف مدیران میانی مانند انتقال اطلاعات، تهیه گزارش، کنترل فرآیندها و پایش عملکرد میتواند توسط هوش مصنوعی انجام شود.
وی افزود: این موضوع الزاماً به معنای حذف نیروی انسانی نیست، بلکه نقش افراد در سازمان تغییر میکند. کارکنان به جای انجام فعالیتهای تکراری و زمانبر، میتوانند مسئولیت هدایت پروژهها، هماهنگی میان بخشها و انجام وظایفی را بر عهده بگیرند که همچنان نیازمند تصمیمگیری و قضاوت انسانی است.
مقاومت سازمانی؛ مهمترین مانع در مسیر تحول دیجیتال
آجدانی با اشاره به چالشهای اجرای پروژههای تحول دیجیتال تأکید کرد: مهمترین مانع، فناوری نیست، بلکه مقاومت درونسازمانی در برابر تغییر است.
وی گفت: هر زمان سازمانها بخواهند فرایندی را که سالها بهصورت سنتی انجام شده، هوشمندسازی یا خودکار کنند، طبیعی است که بخشی از کارکنان نسبت به آینده شغلی خود احساس نگرانی کنند. همین نگرانی میتواند به مقاومت در برابر تغییر و حتی شکست پروژههای تحول دیجیتال منجر شود.
مدیرعامل پرداخت الکترونیک پاسارگاد افزود: تحول دیجیتال نیازمند حرکت تدریجی و مدیریتشده است و شتابزدگی در اجرای تغییرات، بدون توجه به تجربه مشتری، میتواند نتیجه معکوس به همراه داشته باشد. وی همچنین فاصله میان سرعت نوآوری و قانونگذاری را یکی دیگر از چالشهای توسعه فناوری دانست.
هوشمندسازی میتواند عدالت در ارائه خدمات را افزایش دهد
آجدانی یکی دیگر از مزایای هوشمندسازی را کاهش تصمیمگیریهای سلیقهای در ارائه خدمات دانست و گفت: همه ما تجربه مراجعه به شعب مختلف یک بانک را داشتهایم؛ ممکن است در یک شعبه انجام کاری غیرممکن اعلام شود، اما همان خدمت در شعبه دیگری بدون مشکل ارائه شود. این تفاوت ناشی از تصمیمگیریهای سلیقهای است.
وی افزود: در نظامهای مبتنی بر پلتفرم و فناوری، تصمیمها بر اساس استانداردهای مشخص اتخاذ میشود و همین موضوع میتواند احساس تبعیض و بیعدالتی را کاهش دهد.
نسخههای خارجی را بدون بومیسازی کپی نکنیم
آجدانی با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق نیازهای بازار ایران، نسبت به الگوبرداری مستقیم از نمونههای خارجی هشدار داد.
وی گفت: یکی از آسیبهایی که در فضای استارتاپی کشور مشاهده میشود، کپیبرداری از مدلهای موفق خارجی بدون توجه به تفاوتهای بازار، فرهنگ، قوانین و نیازهای داخلی است. ممکن است محصول یا خدمتی در کشوری با استقبال گسترده مواجه شده باشد، اما همان مدل الزاماً در ایران کارآمد نباشد؛ بنابراین پیش از سرمایهگذاری باید مطالعه تطبیقی انجام شود و نیاز واقعی بازار، الزامات قانونی و ویژگیهای بومی مورد توجه قرار گیرد.
داده؛ دارایی راهبردی اقتصاد دیجیتال
آجدانی در بخش پایانی سخنان خود، داده را یکی از ارزشمندترین داراییهای اقتصاد دیجیتال توصیف کرد و گفت: حکمرانی داده و نحوه استفاده از اطلاعات مشتریان، به یکی از مهمترین موضوعات پیش روی کسبوکارها تبدیل شده است.
وی ادامه داد: صنعت داده میتواند به یکی از حوزههای مهم و درآمدزا در اقتصاد آینده تبدیل شود، اما پیش از آن لازم است سازمانها استفاده از داده را به بخشی از فرایند تصمیمگیری خود تبدیل کنند.
آجدانی در پایان تأکید کرد: شکلگیری اقتصاد دیجیتال بدون استقرار نظام حکمرانی داده، تعریف سطوح دسترسی، حفاظت از حریم خصوصی کاربران و استفاده صحیح از دادهها برای تصمیمسازی امکانپذیر نیست. به گفته وی، هرچه سازمانها زودتر به سمت تصمیمگیری مبتنی بر داده حرکت کنند، آمادگی بیشتری برای رقابت اقتصاد آینده خواهند داشت.
